W świecie noży kolekcjonerskich istnieje segment, którego nie da się oceniać wyłącznie przez pryzmat parametrów użytkowych. Ten obszar to projekty fantasy – modele powstające na styku sztuki użytkowej, popkultury oraz nowoczesnego wzornictwa przemysłowego. Jednym z bardziej rozpoznawalnych przedstawicieli tego nurtu jest Pantera Fantasy Knife, zaprojektowana przez Toma Andersona. To dekoracyjny przedmiot kolekcjonerski inspirowany estetyką komiksów i kina science fiction, przywodzący na myśl kultowe szpony Wolverinea, jednak stanowiący autorską interpretację projektanta.
Od pierwszego spojrzenia Pantera nie pozostawia wątpliwości co do swojego przeznaczenia. Nie jest to nóż survivalowy, myśliwski ani narzędzie EDC. To konstrukcja typu claw, zaprojektowana przede wszystkim z myślą o ekspozycji, kolekcjonerstwie, cosplayu oraz jako efektowny rekwizyt inspirowany światem popkultury. Właśnie w tej kategorii model ten od lat cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem kolekcjonerów noży fantasy. Najbardziej charakterystycznym elementem Pantery są trzy smukłe, zakrzywione ostrza wykonane ze stali nierdzewnej 440A. Centralna głownia ma największą długość, natomiast dwa boczne ostrza są nieco krótsze i rozmieszczone symetrycznie względem osi konstrukcji. Takie rozwiązanie nie tylko buduje dynamiczną sylwetkę całego projektu, ale również jednoznacznie odwołuje się do stylistyki futurystycznej oraz komiksowej. Rękojeść wykonano z anodowanego na srebrny kolor aluminium, które zapewnia odpowiednią sztywność przy zachowaniu stosunkowo niewielkiej masy samego noża. Całość uzupełniają okładziny z czarnej Micarty. Warstwowa struktura Micarty dobrze wpisuje się w charakter projektu, dodając mu technicznego, niemal biomechanicznego wyglądu. Na uwagę zasługuje również czterootworowa konstrukcja chwytu. Ergonomia przypomina rozwiązania znane z noży typu push dagger oraz kastetów, pozwalając pewnie objąć rękojeść wszystkimi palcami. Jednak musimy pamiętać, że pełni ona przede wszystkim funkcję stylistyczną, podkreślając agresywną linię projektu i jego filmowy charakter. W zestawie dostajemy elegancką drewnianą tabliczkę ekspozycyjną, umożliwiająca zawieszenie noża na ścianie bądź wyeksponowanie go w gablocie. To właśnie sposób prezentacji stanowi integralną część całego projektu.
– Czy tym właściwie da się coś przeciąć?
To pytanie
pojawia się niemal zawsze podczas prezentacji Pantery. Odpowiedź
brzmi: tak… ale nie o to tutaj chodzi. Ostrza wykonane z 440A są
fabrycznie naostrzone i potrafią bez problemu przeciąć karton,
paracord czy papier, więc lepiej nie sprawdzajcie ich ostrości na
własnym kciuku ani nie wykonujcie słynnego testu z przesuwaniem
palca po krawędzi – internet zna już wystarczająco dużo
podobnych historii.
Kolejne pytanie które samo rzuca nam się na
usta to to:
– Czy można nimi podrapać się po plecach?
Teoretycznie tak, ale raz. Potem prawdopodobnie trzeba będzie
wyjaśniać znajomym, dlaczego ślady na plecach wyglądają jak
autograf Wolverinea. W praktyce Pantera zdecydowanie lepiej sprawdza
się jako ozdoba gabloty niż zamiennik teleskopowej drapaczki.
I
właśnie o to chodzi, to narzędzie zostało stworzone nie z myślą
o codziennych pracach, lecz jako efektowny przedmiot kolekcjonerski.
Pewnie, że można nim przeciąć taśmę na paczce, ale byłoby to
trochę tak, jakby otwierać puszkę fasoli zabytkowym Ferrari.
Mówiąc o Panterze, trudno pominąć jej autora – Toma Andersona, który to należy do grona najbardziej rozpoznawalnych amerykańskich projektantów noży fantasy. Światową popularność zdobył dzięki współpracy z firmą Master Cutlery, dla której stworzył wiele charakterystycznych modeli kolekcjonerskich, między innymi serię Interceptor oraz właśnie Panterę M2902.
Jego projekty wyróżniają się niezwykle konsekwentnym stylem określanym często mianem Biomechanical Design lub Dark Blade Aesthetics, a sam Anderson inspiracje czerpie z estetyki science fiction, cyberpunku oraz mrocznego fantasy, tworząc przedmioty przypominające wyposażenie bohaterów futurystycznych filmów czy gier komputerowych. Choć projektant opracowuje również zaawansowane konstrukcje folderów, wykonywanych indywidualnie i ręcznie, to jednak większość modeli sygnowanych jego nazwiskiem, produkowanych seryjnie przez Master Cutlery, trafia do segmentu budżetowych noży kolekcjonerskich. Wykorzystanie stali nierdzewnej 440A pozwala zachować atrakcyjną cenę przy jednoczesnym uzyskaniu estetycznego wykończenia, odpowiedniego dla produktów przeznaczonych do ekspozycji, cosplayu oraz zastosowań scenicznych.
Pantera M2902 doskonale pokazuje, że współczesne nożownictwo
nie ogranicza się wyłącznie do narzędzi o charakterze
praktycznym. Coraz większą rolę odgrywają projekty będące formą
artystycznej ekspresji, w których funkcjonalność ustępuje miejsca
formie, narracji oraz emocjom.
To właśnie dlatego modele fantasy
cieszą się popularnością nie tylko wśród kolekcjonerów noży,
ale również miłośników komiksów, filmów science fiction, gier
komputerowych czy cosplayu. W wielu kolekcjach stanowią centralny
element ekspozycji, przyciągając uwagę oryginalną sylwetką i
niepowtarzalnym wzornictwem.
Można oczywiście zapytać: „Ale
do czego to właściwie służy?”. Odpowiedź brzmi: dokładnie do
tego, do czego służy Ferrari stojące w salonie albo replika miecza
z „Władcy Pierścieni” nad kominkiem – do wywoływania
szerokiego uśmiechu właściciela. Pantera nie aspiruje do miana
noża roboczego. Ona ma po prostu wyglądać tak, jakby za chwilę
miała uratować świat przed kolejnym superzłoczyńcą. I robi to z
pełnym przekonaniem.
Choć większość osób odruchowo kojarzy podobne konstrukcje z
Wolverinem z uniwersum Marvela, motyw wieloostrzowych szponów
pojawiał się w popkulturze znacznie częściej i jest starszy niż
nam się wydaje.
Jednym z bardziej pamiętnych przykładów jest
Han z filmu „Wejście Smoka” (1973). Główny przeciwnik Bruce’a
Lee korzystał z wymiennych metalowych protez dłoni zakończonych
różnymi rodzajami ostrzy – w tym charakterystyczną
czteropalczastą „szponiastą” nakładką, która na trwałe
zapisała się w historii kina sztuk walki.
Kilkanaście lat
później podobną estetykę wykorzystano w serii gier Street
Fighter. Hiszpański wojownik Vega walczy za pomocą długiego
metalowego szpona mocowanego do przedramienia, łącząc akrobatykę
z widowiskowym stylem walki. Jego broń stała się jednym z
najbardziej rozpoznawalnych elementów całej serii.
Nie sposób
pominąć również Edwarda Nożycorękiego, którego dłonie
zakończone zestawem noży i ostrzy uczyniły jedną z najbardziej
charakterystycznych postaci w historii kina fantasy. W tym przypadku
ostrza nie symbolizowały agresji, lecz tragizm bohatera, który
nawet najprostsze codzienne czynności musiał wykonywać z niezwykłą
ostrożnością.
Motyw szponów przewija się także w wielu
innych produkcjach. W uniwersum Predatora kosmiczny łowca korzysta z
wysuwanych nadgarstkowych ostrzy (Wrist Blades), które stały się
równie kultowe jak jego maska. W serii Assassin’s Creed ukryte
ostrze (Hidden Blade) również opiera się na idei wysuwanego
uzbrojenia zintegrowanego z przedramieniem, choć ma znacznie
bardziej praktyczną formę. Fani komiksów DC bez trudu przypomną
sobie także Deathstroke’a, który w niektórych interpretacjach
korzysta z pazuropodobnych ostrzy, a miłośnicy gier komputerowych
mogą wskazać choćby bohaterów takich jak Baraka z serii Mortal
Kombat, którego wysuwane ostrza z przedramion stały się jego
znakiem rozpoznawczym.
Wszystkie te przykłady pokazują, że
Pantera M2902 nie jest próbą wiernego kopiowania jednego
konkretnego bohatera. Stanowi raczej hołd dla całej popkulturowej
estetyki futurystycznych szponów – motywu obecnego w kinie,
komiksach, grach i literaturze od ponad pół wieku. Dlatego patrząc
na ten nóż, jedni zobaczą Wolverinea, inni przypomną sobie
Bruce’a Lee, jeszcze inni Vegę albo Predatora. I chyba właśnie na
tym polega urok dobrego projektu fantasy – każdy odnajduje w nim
własne skojarzenia.
